Shloka 30
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
यत्र मन्येत भूयिष्ठं प्रावषीव तृणोपलम् । अन्नं पान॑ ब्राह्मणस्य तज्जीवेन्नानुसंज्वरेत्,ब्राह्मणके सम्यक् आचारकी वेदवेत्ता पुरुष प्रशंसा करते हैं, किंतु जो धर्मपालनमें बहिर्मुख है, उसे अधिक महत्त्व नहीं देना चाहिये। जो (निष्कामभावपूर्वक) धर्मका पालन करनेसे अन्तर्मुख हो गया है, ऐसे पुरुषको श्रेष्ठ समझना चाहिये। जैसे वर्षा-ऋतुमें तृण- घास आदिकी बहुतायत होती है, उसी प्रकार जहाँ ब्राह्मणके योग्य अन्न-पान आदिकी अधिकता मालूम पड़े, उसी देशमें रहकर वह जीवननिर्वाह करे। भूख-प्याससे अपनेको वष्ट नहीं पहुँचावे
yatra manyeta bhūyiṣṭhaṁ prāvaṣīva tṛṇopalām | annaṁ pānaṁ brāhmaṇasya taj jīven nānusaṁjvaret ||
മഴക്കാലത്ത് പുല്ലും സസ്യങ്ങളും സമൃദ്ധമായി വളരുന്നതുപോലെ, ബ്രാഹ്മണനു യോജ്യമായ അന്നപാനങ്ങളുടെ പ്രചുര്യം കാണുന്നിടത്ത് അവൻ താമസിച്ച് ജീവൻ നിലനിർത്തണം; വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് സ്വയം പീഡിപ്പിക്കരുത്.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Choose a place and mode of living that naturally supports dharmic conduct—where basic, appropriate sustenance is available—so that one can live steadily without needless self-torment from hunger and thirst.
Sanatsujāta is instructing (in a didactic discourse within Udyoga Parva) on proper conduct and practical ethics, using the monsoon’s abundance as an analogy for selecting a supportive environment for a Brahmin’s simple maintenance of life.