Shloka 12
विषहेरन् भयामर्षो क्षुत्पिपासे मदोद्धवौ । अरतिकश्लैव तन्द्री च कामक्रोधौ क्षयोदयौ
viṣaherann bhayāmarṣo kṣutpipāse madoddhavau | aratikaś caiva tandrī ca kāmakrodhau kṣayodayau ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവർ ഭയവും അമർഷവും, വിശപ്പും ദാഹവും, മദത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന കലഹങ്ങളും; കൂടാതെ അരതി, ക്ലൈബ്യം, തന്ദ്രി; ക്ഷയിച്ചു വീണ്ടും ഉദിക്കുന്ന കാമ-ക്രോധങ്ങളെയും സഹിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical discipline of endurance and self-mastery: fear, resentment, hunger, thirst, lethargy, discontent, desire, and anger fluctuate (rise and fall), and one’s steadiness in dharma is tested by bearing them without being driven by them.
In the Udyoga Parva’s build-up to war, Vaiśampāyana describes the pressures people undergo—physical hardships and mental agitations—and notes how passions like desire and anger alternately intensify and subside amid the tense preparations and negotiations.