Previous Verse
Next Verse

Shloka 156

उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्

स राजा सर्वतश्नक्षुश्रिरमैश्चवर्यम श्रुते । जिस राजाकी मन्त्रणाको उसके बहिरंग एवं अन्तरंग कोई भी मनुष्य नहीं जानते, सब ओर दृष्टि रखनेवाला वह राजा चिरकालतक एऐश्वर्यका उपभोग करता है

sa rājā sarvataś cakṣuḥ śrīr aiśvaryam ca varṇyaṁ śrute | yasya rājñaḥ mantraṇāṁ tasya bahiraṅga-antaraṅgā api manuṣyā na jānanti, sa sarvato-darśī rājā cirakālaṁ aiśvaryasya upabhogaṁ karoti |

തന്റെ ബാഹ്യവൃത്തത്തിലും അന്തർവൃത്തത്തിലും ഉള്ളവർക്ക് പോലും മന്ത്രണ അറിയാനാകാത്തവിധം സൂക്ഷിച്ച്, എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ജാഗ്രതയോടെ ദൃഷ്ടി വെച്ച് പദ്ധതിയെ ഗൂഢമായി നിലനിർത്തുന്ന രാജാവ് ദീർഘകാലം സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും അനുഭവിക്കുന്നു।

सःhe/that
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वतःon all sides/everywhere
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
Formtrue
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
Karta
TypeNoun
Rootचक्षुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
श्रीःfortune; prosperity
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
अमैःby/with (his) ministers/counsellors
अमैः:
Karana
TypeNoun
Rootअम
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formtrue
वर्यम्excellent; best (thing)
वर्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुतेin/with regard to what is heard; in report/tradition
श्रुते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्रुति
FormFeminine, Locative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
T
the king (ideal ruler)

Educational Q&A

A ruler should be vigilant and protect the confidentiality of strategic counsel; when even close circles cannot casually access the king’s plans, the kingdom is safeguarded and prosperity endures.

In Vidura’s counsel on kingship (nīti) during the Udyoga Parva, he describes the qualities of an effective king—especially watchfulness and the guarded handling of political deliberations—as a basis for long-lasting sovereignty.