Shloka 34
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
गुणाश्न षण्मित भुक्त भजन्ते आरोग्यमायुश्च बल॑ सुखं च | अनाविलं चास्य भवत्यपत्यं न चैनमाद्यून इति क्षिपन्ति
guṇāśn ṣaṇmita-bhukta-bhajante ārogyam āyuś ca balaṃ sukhaṃ ca | anāvilaṃ cāsya bhavaty apatyaṃ na cainam ādyūna iti kṣipanti ||
വിദുരൻ പറയുന്നു—മിതമായി ഭക്ഷിക്കുന്നവന് ആറു ഗുണങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു: ആരോഗ്യം, ദീർഘായുസ്സ്, ബലം, സുഖം; കൂടാതെ അവന്റെ സന്തതി കളങ്കരഹിതമാകും; ‘അതി ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ’ എന്നു പറഞ്ഞ് സമൂഹം അവനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയുമില്ല।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Moderation in eating (mitāhāra) is a dharmic discipline that yields tangible goods—health, longevity, strength, happiness—while also safeguarding social reputation and the purity/well-being of one’s progeny.
In Vidura’s counsel (Vidura-nīti) within Udyoga Parva, Vidura instructs the royal audience on practical ethics; here he highlights measured eating as a mark of self-mastery and a source of personal and familial welfare.