Shloka 16
Udyoga-parva Adhyāya 34 — Vidura’s Counsel on Deliberation, Speech-Discipline, and Dharmic Kingship
युधन्वोवाच पितापुत्रौ सहासीतां द्वौ विप्रौ क्षत्रियावपि । वृद्धौ वैश्यौ च शूद्रौ च न त्वन्यावितरेतरम्,सुधन्वाने कहा--विरोचन! पिता और पुत्र एक साथ एक आसनपर बैठ सकते हैं; दो ब्राह्मण, दो क्षत्रिय, दो वृद्ध, दो वैश्य और दो शूद्र भी एक साथ बैठ सकते हैं; किंतु दूसरे कोई दो व्यक्ति परस्पर एक साथ नहीं बैठ सकते
sudhanvovāca—virocana! pitāputrau sahāsītāṃ dvau viprau kṣatriyāv api | vṛddhau vaiśyau ca śūdrau ca na tv anyāv itaretaram ||
സുധന്വൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിരോചനാ! പിതാവും പുത്രനും ഒരേ ആസനത്തിൽ കൂടെ ഇരിക്കാം. അതുപോലെ രണ്ട് ബ്രാഹ്മണർ, രണ്ട് ക്ഷത്രിയർ, രണ്ട് വൃദ്ധർ, രണ്ട് വൈശ്യർ, രണ്ട് ശൂദ്രർ എന്നിവരും കൂടെ ഇരിക്കാം; എന്നാൽ ഇവയെ ഒഴികെ മറ്റേതെങ്കിലും രണ്ട് പേർ പരസ്പരം സമന്മാരായി ഒരേ ആസനത്തിൽ ഇരിക്കരുത്.
विरोचन उवाच
Educational Q&A
The verse states a rule of social propriety: shared seating signifies equality, so it is permitted only among certain paired relations (father–son) or within the same social category (two of the same varna) or among elders; otherwise, sitting together as equals is discouraged to preserve recognized social hierarchy.
In a didactic exchange addressed to Virocana, Sudhanvan lays down a norm of conduct about who may share the same seat, using it as a concrete marker of status, respect, and social boundaries within dharma-discourse.