Shloka 89
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
Devanagari script
आरोग्यमानृण्यमविप्रवास: सद्धिर्मनुष्यै:ः सह सम्प्रयोग: । स्वप्रत्यया वृत्तिरभीतवास: षड् जीवलोकस्य सुखानि राजन्,राजन! नीरोग रहना, ऋणी न होना, परदेशमें न रहना, अच्छे लोगोंके साथ मेल होना, अपनी वृत्तिसे जीविका चलाना और निर्भय होकर रहना-ये छ: मनुष्यलोकके सुख हैं
Translation
രാജാവേ! ആരോഗ്യവാൻ ആയിരിക്കുക, കടമില്ലാതിരിക്കുക, പരദേശവാസം ഒഴിവാക്കുക, സജ്ജനങ്ങളോടൊപ്പം ഇടപഴകുക, സ്വന്തം പരിശ്രമത്തിൽ ജീവിക്കണം, ഭയമില്ലാതെ വസിക്കണം—ഇവയാണ് ജീവലോകത്തിലെ ആറു സുഖങ്ങൾ।
Word by Word
आरोग्यम्health
आरोग्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootआरोग्य
FormNeuter, Nominative, Singular
अनृण्यम्freedom from debt
अनृण्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृण्य
FormNeuter, Nominative, Singular
अविप्रवासःnot living away (no exile/absence from home)
अविप्रवासः:
Karta
TypeNoun
Rootअविप्रवास
FormMasculine, Nominative, Singular
सद्भिःwith good (virtuous) people
सद्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootसत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
मनुष्यैःwith men/people
मनुष्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
सम्प्रयोगःassociation/companionship
सम्प्रयोगः:
Karta
TypeNoun
Rootसम्प्रयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वप्रत्ययाby one’s own means/resources
स्वप्रत्यया:
Karana
TypeAdjective
Rootस्व-प्रत्यय
FormFeminine, Instrumental, Singular
वृत्तिःlivelihood/means of living
वृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
अभीतवासःdwelling without fear
अभीतवासः:
Karta
TypeNoun
Rootअभीत-वास
FormMasculine, Nominative, Singular
षट्six
षट्:
Karta
TypeAdjective
Rootषष्
FormNeuter, Nominative, Plural
जीवलोकस्यof the world of living beings (human world)
जीवलोकस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजीव-लोक
FormMasculine, Genitive, Singular
सुखानिhappinesses/comforts
सुखानि:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
विदुर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes