Shloka 86
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
निम्नांकित छः प्रकारके मनुष्य छ: प्रकारके लोगोंसे अपनी जीविका चलाते हैं, सातवेंकी उपलब्धि नहीं होती। चोर असावधान पुरुषसे, वैद्य रोगीसे, कामोन्मत्त स्त्रियाँ कामियोंसे, पुरोहित यजमानोंसे, राजा झगड़नेवालोंसे तथा विद्वान् पुरुष मूर्शोंसे अपनी जीविका चलाते हैं ।। षडिमानि विनश्यन्ति मुहूर्तमनवेक्षणात् । गाव: सेवा कृषिर्भार्या विद्या वृषलसंगति:,मुहूर्त- भर भी देख-रेख न करनेसे गौ, सेवा, खेती, स्त्री, विद्या तथा शूद्रोंसे मेल--ये छः चीजें नष्ट हो जाती हैं
vidura uvāca | ṣaḍ imāni vinaśyanti muhūrtam anavekṣaṇāt | gāvaḥ sevā kṛṣir bhāryā vidyā vṛṣala-saṅgatiḥ ||
വിദുരൻ പറഞ്ഞു—മുഹൂർത്തമാത്രം പോലും ശ്രദ്ധിക്കാതിരുന്നാൽ ഇവ ആറു നശിക്കും: പശുക്കൾ, സേവനം/ജോലി-ധർമ്മം, കൃഷി, ഭാര്യ (ഗൃഹക്രമം), വിദ്യ, കൂടാതെ നീചരുടെ കൂട്ടുകെട്ട്.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Even brief negligence can undo valuable supports of life—wealth (cattle, farming), livelihood (service), domestic stability (wife/household), and inner capital (learning). Therefore one must be vigilant and avoid degrading company, which silently erodes character and competence.
In Udyoga Parva, Vidura delivers nīti (statecraft and moral counsel) amid rising conflict. This verse is part of his practical ethical instruction, warning that social and personal foundations collapse not only through major calamities but through small lapses and harmful associations.