Shloka 68
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
भारत! वरदान पाना, राज्यकी प्राप्ति और पुत्रका जन्म--ये तीन एक ओर और शत्रुके कष्टसे छूटना--यह एक ओर; वे तीन और यह एक बराबर ही हैं ।। भक्त च भजमानं च तवास्मीति च वादिनम् | त्रीनेतांश्छरणं प्राप्तान् विषमेडपि न संत्यजेत्,भक्त, सेवक तथा मैं आपका ही हूँ, ऐसा कहनेवाले--इन तीन प्रकारके शरणागत मनुष्योंको संकट पड़नेपर भी नहीं छोड़ना चाहिये
Bhārata! varadāna-prāptiḥ, rājya-prāptiś ca putra-janma ca—ete trayaḥ ekataḥ; śatroḥ kaṣṭāt pramokṣaḥ—eṣa ekataḥ; te trayaś ca eṣa ca samāna-phalaṃ bhavataḥ. Bhaktaṃ ca bhajamānaṃ ca ‘tavāsmi’ iti ca vādinam—trīn etān śaraṇaṃ prāptān viṣame ’pi na santyajet.
വിദുരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരതാ! വരലാഭം, രാജ്യം ലഭിക്കൽ, പുത്രജനനം—ഇവ മൂന്നും ഒരു വശത്ത്; ശത്രുവിന്റെ പീഡനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം—അത് ഒരു വശത്ത്. മൂല്യത്തിൽ ആ ഒറ്റത്തന്നെ ആ മൂന്നിനും തുല്യം. അതിനാൽ അപകടത്തിലും ശരണം തേടിയവരെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്—(1) ഭക്തൻ, (2) സേവനം ചെയ്ത് സംരക്ഷണം തേടുന്നവൻ, (3) തുറന്നു “ഞാൻ നിങ്ങളുടെവൻ” എന്നു പറയുന്നവൻ.
विदुर उवाच
Educational Q&A
A ruler or powerful person must protect those who take refuge—devotees, servants, and those who pledge allegiance—without abandoning them even in danger; safeguarding the oppressed from an enemy is a supreme good, equal to the greatest worldly blessings.
In Udyoga Parva, Vidura counsels the Kuru elder on righteous conduct amid the looming war. Here he emphasizes the moral duty of granting protection to dependents and refugees, framing it as a paramount royal virtue.