Shloka 64
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
त्रय एवाधना राजन् भार्या दासस्तथा सुत: । यत् ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद् धनम्,राजन! तीन ही धनके अधिकारी नहीं माने जाते--स्त्री, पुत्र तथा दास। ये जो कुछ कमाते हैं, वह धन उसीका होता है, जिसके अधीन ये रहते हैं
traya evādhanā rājan bhāryā dāsas tathā sutaḥ | yat te samadhigacchanti yasya te tasya tad dhanam ||
വിദുരൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! സ്വതന്ത്ര സ്വത്തവകാശമില്ലാത്തവരെന്നു പരമ്പരയിൽ മൂന്നു പേർ പറയുന്നു—ഭാര്യ, പുത്രൻ, ദാസൻ. അവർ നേടുന്നതെല്ലാം അവർ ആരുടെ അധികാരത്തിൽ കഴിയുന്നുവോ അവന്റേതായ ധനമായിട്ടാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura states a dharma-based rule of dependence: certain household dependents (wife, son, and slave/servant) are not treated as independent owners; what they gain is legally and socially attributed to the household head. The ethical thrust is to emphasize responsibility and rightful authority rather than opportunistic claims.
In Udyoga Parva, Vidura counsels the king (Dhṛtarāṣṭra) with hard truths about dharma and governance as the Kurus move toward war. This verse is part of his admonitory instruction on order, duty, and the consequences of ignoring established norms.