Shloka 49

Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition

Devanagari script

क्षमाशील पुरुषोंमें एक ही दोषका आरोप होता है, दूसरेकी तो सम्भावना ही नहीं है। वह दोष यह है कि क्षमाशील मनुष्यको लोग असमर्थ समझ लेते हैं ।। सो<स्य दोषो न मन्तव्य: क्षमा हि परमं बलम्‌ | क्षमा गुणो हाशक्तानां शक्तानां भूषणं क्षमा,किंतु क्षमाशील पुरुषका वह दोष नहीं मानना चाहिये; क्योंकि क्षमा बहुत बड़ा बल है। क्षमा असमर्थ मनुष्योंका गुण तथा समर्थोका भूषण है

Transliteration

so 'sya doṣo na mantavyaḥ kṣamā hi paramaṃ balam | kṣamā guṇo hy aśaktānāṃ śaktānāṃ bhūṣaṇaṃ kṣamā ||

Translation

വിദുരൻ പറഞ്ഞു—ക്ഷമാശീലന്റെ ആ ‘ദോഷം’ ദോഷമായി കരുതരുത്; കാരണം ക്ഷമ പരമബലമാണ്. അശക്തർക്കു ക്ഷമ ഒരു ഗുണം; ശക്തർക്കു ക്ഷമ തന്നെ ഭൂഷണം—ശക്തിയെ ധർമ്മത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്ന മഹത്വം.

Word by Word

सःthat (he/it)

अस्यof this (person/thing)

दोषःfault, defect

नnot

मन्तव्यःto be considered / should be thought

क्षमाforbearance, forgiveness

हिindeed, for

परमम्supreme, greatest

बलम्strength, power

क्षमाforbearance

गुणःquality, virtue

हिindeed, for

अशक्तानाम्of the powerless/weak

शक्तानाम्of the powerful/able

भूषणम्ornament, adornment

क्षमाforbearance

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

Vidura

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes