Shloka 11
Udyoga Parva, Adhyaya 31 — Yudhiṣṭhira’s Instructions to Sañjaya
Peace Appeal and Five-Village Proposal
संजय उवाच सहामात्य: कुशली पाण्डुपुत्रो बुभूषते यच्च तेडग्रे55त्मनो5 भूत् । निर्णिक्तर्मार्थकरो मनस्वी बहुश्रुतो दृष्टिमाज्छीलवांश्ष,संजयने कहा--पाए्डुपुत्र राजा युधिष्ठिर अपने मन्त्रियोंसहित सकुशल हैं और पहले आपके सामने जो उनका राज्य और धन आदि उन्हें प्राप्त था, उसे पुनः वापस लेना चाहते हैं। वे विशुद्धभावसे धर्म और अर्थका सेवन करनेवाले, मनस्वी, विद्वान, दूरदर्शी और शीलवान हैं
sañjaya uvāca | sahāmātyaḥ kuśalī pāṇḍuputro bubhūṣate yac ca te ’gre ’tmano ’bhūt | nirṇiktaḥ arthakaro manasvī bahuśrutaḥ dṛṣṭimān śīlavāṃś ca ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—പാണ്ഡുപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ കുശലത്തിലാണ്. നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ മുമ്പ് അവനുടേതായിരുന്ന രാജ്യവും ധനവും വീണ്ടും വീണ്ടെടുക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവൻ അന്തഃകരണം ശുദ്ധനായവൻ; ധർമ്മവും ന്യായസമ്പത്തും അനുസരിക്കുന്നവൻ; മഹാമനസ്കൻ, ബഹുശ്രുതൻ, ദൂരദർശി, ശീലവാൻ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames rightful political claim as grounded in personal virtue: a king should seek prosperity (artha) without abandoning righteousness (dharma), and legitimacy is reinforced by purity of intent, learning, foresight, and good conduct.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Yudhiṣṭhira is safe with his counsellors and intends to recover what was formerly his—kingdom and wealth—presenting him as ethically qualified and prudent, thereby strengthening the Pandavas’ moral and political position in the negotiations preceding war.