Shloka 6
Udyoga-parva Adhyāya 3 — Sātyaki on Inner Disposition, Legitimacy, and Coercive Readiness
Devanagari script
समाहूय महात्मानं जितवन्तो$क्षकोविदा: | अनक्षकज्ञं यथाश्रद्धं तेषु धर्मजय: कुत:,महात्मा युधिष्ठिर जूआ खेलना नहीं जानते थे, तो भी जूएके खेलमें निपुण धूर्तोने उन्हें अपने घर बुलाकर अपने विश्वासके अनुसार हराया अथवा जीता है। यह उनकी धर्मपूर्वक विजय कैसे कही जा सकती है?
Translation
മഹാത്മാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ പാശക്രീഡയിൽ നിപുണനല്ലായിരുന്നു; എങ്കിലും പാശത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ധൂർത്തർ അവനെ തങ്ങളുടെ വീട്ടിലേക്കു വിളിച്ചു വരുത്തി, തങ്ങളുടെ കപടചാലുകളനുസരിച്ച് അവനെ ജയിച്ചു. ഇത്തരമൊരു ജയത്തെ ധർമ്മജയം എന്നു എങ്ങനെ പറയാം?
Word by Word
समाहूयhaving summoned/called together
समाहूय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-ह्वा
Formल्यप् (absolutive/gerund)
महात्मानम्the great-souled one
महात्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
जितवन्तःhaving won / winners
जितवन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootजि
Formक्तवतु (past active participle), Masculine, Nominative, Plural
अक्ष-कोविदाःthose skilled in dice (gambling experts)
अक्ष-कोविदाः:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षकोविद
FormMasculine, Nominative, Plural
अनक्ष-ज्ञम्one who does not know dice-play
अनक्ष-ज्ञम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनक्षज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
यथा-श्रद्धम्according to (their) belief/faith; as they pleased
यथा-श्रद्धम्:
TypeIndeclinable
Rootयथाश्रद्धम्
तेषुamong them / in those (persons/circumstances)
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
धर्म-जयःa righteous victory / victory by dharma
धर्म-जयः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मजय
FormMasculine, Nominative, Singular
कुतःwhence? how? (how can it be?)
कुतः:
TypeIndeclinable
Rootकुतस्
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes