Shloka 19
Udyoga-parva Adhyāya 3 — Sātyaki on Inner Disposition, Legitimacy, and Coercive Readiness
गदप्रद्मुम्नसाम्बांश्न कालसूर्यानलोपमान् । द्रौपदीकी कीर्तिको बढ़ानेवाले ये पाँचों पाण्डव-कुमार अपने पिताके समान ही डील- डौलवाले, वैसे ही पराक्रमी तथा उन्हींके समान रणोन्मत्त शूरवीर हैं। महान् धनुर्धर सुभद्राकुमार अभिमन्युका वेग तो देवताओंके लिये भी दुःसह है, गद, प्रद्युम्म और साम्ब-- ये काल, सूर्य और अग्निके समान अजेय हैं--इन सबका सामना कौन कर सकता है? | १७-१८ ह || ते वयं धृतराष्ट्रस्य पुत्र शकुनिना सह
gadapradymnasāmbāṁś ca kālasūryānalopamān | draupadī-kīrti-vardhanān ete pañca pāṇḍava-kumāraḥ pituḥ samānā eva dīrgha-dehāḥ, tathā parākramiṇaḥ, tathaiva raṇonmatta-śūrāḥ | mahān dhanurdharaḥ subhadrā-kumāro ’bhimanyos tejo-vego devair api duḥsahaḥ | gadaḥ pradyumnaḥ sāmbaś ca kāla-sūrya-analopamā ajeyāḥ—etān sarvān kaḥ pratiboddhum arhati | te vayaṁ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ śakuninā saha
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഗദൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, സാംബൻ—കാലം, സൂര്യൻ, അഗ്നി എന്നിവയെപ്പോലെ; അജേയർ. ദ്രൗപദിയുടെ കീർത്തി വർധിപ്പിക്കുന്ന പാണ്ഡവരുടെ ആ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ—പിതാക്കളെപ്പോലെ ദേഹയഷ്ടിയുള്ളവർ, വീര്യത്തിൽ സമം, യുദ്ധോന്മത്തരായ ഉഗ്രവീരർ. അതിനുമേൽ സൗഭദ്രൻ, മഹാധനുർധരൻ അഭിമന്യു—അവന്റെ വേഗവും തേജസ്സും ദേവന്മാർക്കും ദുഃസഹം. ഇവരെയെല്ലാം നേരിടാൻ ആര് കഴിയും? എങ്കിലും ഞങ്ങൾ—ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പുത്രന്മാർ—ശകുനിയോടൊപ്പം നിൽക്കുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the moral and practical peril of unjust conflict: when opponents are strong and righteous in reputation, arrogance and reliance on cunning counsel (Śakuni) become ethically suspect and strategically disastrous. It also highlights how virtue and fame (Draupadī’s kīrti) are sustained by the deeds of one’s kin.
Vaiśampāyana describes the formidable strength of the Pāṇḍava side and their allies—especially Abhimanyu and the Yādava heroes Gada, Pradyumna, and Sāmba—using cosmic similes (Time, Sun, Fire). Against this backdrop, the Kauravas (Dhṛtarāṣṭra’s sons) are portrayed as standing with Śakuni, implying anxious calculation in the face of overwhelming opposition.