Shloka 18
Śikhaṇḍinī’s Disclosure, Drupada’s Counsel, and the Petition to Yakṣa Sthūṇākarṇa
Udyoga Parva 192
“महाबाहो! अब तो मैं बूढ़ा हो गया, मेरी प्राणशक्ति और चेष्टा कम हो गयी, तो भी अपने अस्त्र-शस्त्रोंकी अग्निसे पाण्डवोंकी विशाल वाहिनीको भस्म कर दूँगा ।।
sañjaya uvāca | mahābāho! adhunāhaṁ vṛddho 'smi, mama prāṇaśaktiś ca ceṣṭā ca hīnā bhūtā; tathāpi svāstrāgninā pāṇḍavānāṁ viśālāṁ vāhinīṁ bhasmīkariṣyāmi || yathā bhīṣmaḥ śāntanavo māseneti matir mama | eṣā me paramā śaktir etan me paramaṁ balam ||
“ഹേ മഹാബാഹോ! ഇപ്പോൾ ഞാൻ വൃദ്ധനായിരിക്കുന്നു; എന്റെ പ്രാണശക്തിയും പരിശ്രമശേഷിയും കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും എന്റെ അസ്ത്ര-ശസ്ത്രങ്ങളുടെ അഗ്നിയാൽ പാണ്ഡവരുടെ വിശാല സൈന്യത്തെ ഞാൻ ഭസ്മമാക്കും. ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മൻ ഒരു മാസത്തിനകം പാണ്ഡവസേനയെ നശിപ്പിക്കാമെന്നതുപോലെ, അതേ കാലയളവിൽ ഞാനും കഴിയും—എന്നതാണ് എന്റെ ഉറച്ച വിശ്വാസം. ഇതാണ് എന്റെ പരമശക്തി; ഇതാണ് എന്റെ പരമബലം.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the tension between physical decline and unwavering martial resolve: even as age reduces stamina, pride in skill and confidence in one’s role as a warrior can drive extreme vows. Ethically, it foregrounds how self-assurance and comparison with revered figures (like Bhishma) can intensify commitment to violence, inviting reflection on responsibility and the costs of war.
Sanjaya reports a warrior’s declaration of intent: despite being old and weakened, he claims he will burn the Pandavas’ vast army with his weapons, asserting he can accomplish in a month what Bhishma is believed capable of doing. The statement functions as a morale-boosting boast and a strategic claim about the coming conflict.