Previous Verse
Next Verse

Shloka 246

सेनासमागमः — The Convergence of Armies

अक्षौहिण्या च कौरव्यं दुर्योधनमुपागतौ । अवन्तीदेशके दोनों राजा विन्द और अनुविन्द भी पृथक्‌-पृथक्‌ एक अक्षौहिणी सेनासे घिरे हुए दुर्योधनके पास आये

akṣauhiṇyā ca kauravyaṃ duryodhanam upāgatau | avantīdeśake dvau rājānau vindaś cānuvindaś ca pṛthak-pṛthag ekaikām akṣauhiṇīṃ senāṃ parivṛtya duryodhanasya samīpam ājagmatuḥ |

ഒരു അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവുമായി കൗരവവംശീയനായ ദുര്യോധനനെ അവർ സമീപിച്ചു. അവന്തീദേശത്തിലെ രണ്ടു രാജാക്കന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും കൂടി വേർവേറായി, തത്തതിന്റെ പൂർണ്ണ അക്ഷൗഹിണി സൈന്യങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരായി, ദുര്യോധനന്റെ അടുക്കൽ വന്നു.

अक्षौहिण्याwith an akṣauhiṇī (army-division)
अक्षौहिण्या:
Karana
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौरव्यम्the Kaurava (prince)
कौरव्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकौरव्य
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Accusative, Singular
उपागतौhaving come / arrived
उपागतौ:
Karta
TypeVerb
Rootउप-गम्
FormMasculine, Nominative, Dual, क्त (past passive participle)

वैशमग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Duryodhana
K
Kuru (Kaurava lineage)
A
Avanti
V
Vinda
A
Anuvinda
A
akṣauhiṇī (army division)

Educational Q&A

The verse highlights how political allegiance is expressed through concrete support—here, entire akṣauhiṇī armies—implying that choosing a side in conflict is not merely verbal but ethically consequential, as it strengthens one party’s capacity for war.

As war preparations intensify, Duryodhana receives reinforcements: Vinda and Anuvinda, kings from Avanti, arrive separately, each bringing an akṣauhiṇī force, thereby expanding the Kaurava coalition.