Shloka 15
Bhīṣma’s Recollection of the Duel: Charioteer’s Fall, Brahmin Protection, and Portents after Rāma’s Collapse
Devanagari script
समाश्च॒स्तस्ततो राम: क्रोधामर्षसमन्वित: । प्रादुश्चके तदा ब्राह्में परमास्त्र महाव्रत:,तदनन्तर महाव्रती परशुरामजी धैर्ययुक्त हो क्रोध और अमर्षमें भर गये और उन्होंने परम उत्तम ब्रह्मास्त्रका प्रयोग किया
Transliteration
samāś ca stas tato rāmaḥ krodhāmarṣa-samanvitaḥ | prāduścakre tadā brāhme paramāstraṃ mahāvrataḥ ||
Translation
അതിനുശേഷം മഹാവ്രതധാരിയായ രാമൻ (പരശുരാമൻ) മനസ്സുറപ്പിച്ച്, ക്രോധവും അപമാനബോധവും നിറഞ്ഞ്, അപ്പോൾ പരമോന്നതമായ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രദർശിപ്പിച്ച് പ്രയോഗിച്ചു.
Word by Word
समाःequal (ones)
समाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्तःsetting (sunset); disappearance
अस्तः:
Karta
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
रामःRama (Parashurama)
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रोधामर्षसमन्वितःendowed with anger and indignation
क्रोधामर्षसमन्वितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमन्वित (कृदन्त, सम्+अन्वि/इ → समन्वित)
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रादुश्चकेmanifested; appeared; brought forth
प्रादुश्चके:
TypeVerb
Rootप्रादुस् + चक् (धातु: चक्/चके, आत्मनेपद; प्रादुस्-उपसर्गसदृश)
Formलिट् (परिपूर्ण/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
तदाat that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
ब्रह्मेin/with Brahma (i.e., in the Brahma-weapon context)
ब्रह्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
परमास्त्रम्the supreme weapon
परमास्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरम + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महाव्रतःthe great-vowed (one)
महाव्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaR
Rāma (Paraśurāma)B
Brahmāstra (Brahmā-weapon)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes