Shloka 1
भीष्म–दुर्योधनसंवादः — शिखण्डिनं न हन्तुं कारणकथनम्
Amba-ākhyāna prologue
अपन प्रात छा अंक एकसप्तत्याधिकशततमो< ध्याय: पाण्डवपक्षके रथी, महारथी एवं अतिरथी आदिका वर्णन भीष्म उवाच पडज्चालराजस्य सुतो राजन् परपुरंजय: । शिखण्डी रथमुख्यो मे मत: पार्थस्य भारत,भीष्मजी कहते हैं-राजन! भरतनन्दन! पांचालराज द्रुपदका पुत्र शिखण्डी शत्रुओंकी नगरीपर विजय पानेवाला है, मैं उसे युधिष्ठिरकी सेनाका एक प्रमुख रथी मानता हूँ
bhīṣma uvāca | pañcālarājasya suto rājan parapuraṃjayaḥ | śikhaṇḍī rathamukhyo me mataḥ pārthasya bhārata ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഹേ ഭാരതവംശജാ! പാഞ്ചാലരാജൻ ദ്രുപദന്റെ പുത്രൻ ശിഖണ്ഡി ശത്രുപുരവിജയിയാണ്; എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അവൻ പാർഥന്റെ (പാണ്ഡവരുടെ) പക്ഷത്തിലെ പ്രമുഖ രഥികളിൽ ഒരാളാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse models a kshatriya ethic of clear-eyed assessment: even amid impending war, a leader must recognize and state an opponent’s strengths without distortion. Bhishma’s appraisal emphasizes responsibility, realism, and strategic discernment as part of righteous conduct in conflict.
In Udyoga Parva’s preparations for the Kurukshetra war, Bhishma is describing notable chariot-warriors aligned with the Pandavas. Here he identifies Shikhandi, son of Drupada of Panchala, as a prominent ratha-warrior on Partha’s side.