Shloka 12
अध्याय १६९ — भीष्मस्य पाण्डवसेनाप्रशंसा तथा शिखण्डिविषये नियमः
Bhīṣma’s Appraisal of Pāṇḍava Forces and His Constraint Regarding Śikhaṇḍin
Devanagari script
एकायनगतावेतौ पार्थिवौ दृढ्धन्विनौ । प्राणांस्त्यक्त्वा परं शक्त्या घट्टितारी परंतप
Translation
പരന്തപാ! ദൃഢധനുസ്സുള്ള ആ രണ്ടു രാജാക്കന്മാരായ വിരാടനും ദ്രുപദനും ഏകമായ വീരപഥം തന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രാണം വിട്ടാലും, മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ അവർ നിന്റെ സേനയോട് ഏറ്റുമുട്ടും.
Word by Word
एकायनगतौhaving gone to the single path/one course
एकायनगतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootएकायन-गत
FormMasculine, Nominative, Dual
एतौthese two
एतौ:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
पार्थिवौkings
पार्थिवौ:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Dual
दृढधन्विनौfirm-bowed / strong archers
दृढधन्विनौ:
Karta
TypeAdjective
Rootदृढ-धन्विन्
FormMasculine, Nominative, Dual
प्राणान्lives, vital breaths
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Plural
त्यक्त्वाhaving abandoned (even)
त्यक्त्वा:
TypeVerb
Rootत्यज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
परम्with supreme/utmost
परम्:
Karana
TypeAdjective
Rootपर
FormFeminine, Instrumental, Singular
शक्त्याpower, strength
शक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
घट्टितारिO crusher of foes
घट्टितारि:
TypeNoun
Rootघट्टित-अरि
FormMasculine, Vocative, Singular
परंतपO scorcher of enemies
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
परंतपO scorcher of enemies (repeated address)
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes