Shloka 11
ते रथा: पञ्च राजेन्द्र येषां सत्यरथो मुखम् | एते योत्स्यन्ति संग्रामे संस्मरन्त: पुराकृतम्,महाराज! ये पाँचों भाई रथी हैं और सत्यरथ उनमें प्रधान है। भारत! भीमसेनके छोटे भाई श्वेत घोड़ोंवाले पाण्डुनन्दन अर्जुनने दिग्विजयके समय जो त्रिगर्तोंका अप्रिय किया था, उस पहलेके वैरको याद रखते हुए ये पाँचों वीर संग्रामभूमिमें मन लगाकर युद्ध करेंगे
te rathāḥ pañca rājendra yeṣāṃ satyaratho mukham | ete yotsyanti saṅgrāme saṃsmarantaḥ purākṛtam, mahārāja |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—രാജേന്ദ്രാ! അവർ അഞ്ചുപേരും രഥയോദ്ധാക്കളാണ്; അവരിൽ സത്യരഥൻ മുഖ്യൻ. മുൻപ് നടന്നത്—ആ അപമാനംയും അതിൽ നിന്നുയർന്ന വൈരവും—സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ സംഗ्रामത്തിൽ പൂർണ്ണ മനസ്സോടെ യുദ്ധം ചെയ്യും।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Past actions and remembered injuries shape present choices: the verse highlights how earlier deeds (purākṛtam) can harden resolve and drive conflict, reminding rulers that ethical lapses and insults have long consequences in political and martial life.
Bhishma is briefing the king about a group of five chariot-warriors, naming Satyaratha as their leader, and stating that they will fight in the coming battle with determination, motivated by remembrance of an earlier incident that created enmity.