Shloka 10
Bhīṣma’s Appraisal of Kaurava-Aligned Mahārathas
Warrior Roster and Motivations
एवं विभज्य योधांस्तान् पृथक् च सह चैव ह । ज्वालावर्णो महेष्वासो द्रोणममंशमकल्पयत्,धष्टद्युम्नो महेष्वास: सेनापतिपतिस्तत: । इस प्रकार समस्त योद्धाओंका पृथकू-पृूथक् और एक साथ विभाजन करके सेनापतियोंके प्रति प्रजजलित अग्निके समान कान्तिमान् महाथनुर्थर धृष्टद्युम्नने द्रोणाचार्यको अपने हिस्सेमें रखा
evaṁ vibhajya yodhāṁs tān pṛthak ca saha caiva ha | jvālāvarṇo maheṣvāso droṇam aṁśam akalpayat, dhṛṣṭadyumno maheṣvāsaḥ senāpatipatis tataḥ |
ഇങ്ങനെ യോദ്ധാക്കളെ ചിലരെ വേർതിരിച്ചും ചിലരെ കൂട്ടങ്ങളായും വിഭജിച്ച്, ജ്വാലപോലെ ദീപ്തിമാനായ മഹാധനുര്ധരൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ദ്രോണാചാര്യനെ തന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് (എതിരിടേണ്ട പ്രതിപക്ഷമായി) നിശ്ചയിച്ചു. തുടർന്ന് ആ മഹാബലവാൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ തന്നെ സേനാപതിയായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores accountable leadership in warfare: a commander must deliberately organize forces and personally accept the gravest challenge (here, facing Droṇa), rather than shifting the burden to others. It frames strategy as an ethical act—choosing, assigning, and owning consequences.
Sañjaya reports that Dhṛṣṭadyumna divides the warriors into separate and combined units, then designates Droṇa as the opponent allotted to his own side to confront. After these arrangements, Dhṛṣṭadyumna is established as the army’s commander-in-chief.