Shloka 40
भीष्मस्य सेनापत्यप्रतिज्ञा तथा रथसंख्यावर्णनम् | Bhishma Accepts Command and Enumerates Kaurava Strength
शोचिष्यसे महाराज सपुत्रज्ञातिबान्धव: । इमं च क्लेशमस्माकं ह्ृष्टो यत् त्वं विकत्थसे,राजन! तदनन्तर सहदेवने भी यह सार्थक वचन कहा--“महाराज दुर्योधन! आज जो तेरी बुद्धि है, वह व्यर्थ हो जायगी। इस समय हमारे इस महान् क्लेशका जो तू हर्षोत्फुल्ल होकर वर्णन कर रहा है, इसका फल यह होगा कि तू अपने पुत्र, कुटुम्बी तथा बन्धुजनोंसहित शोकमें डूब जायगा'
śociṣyase mahārāja saputra-jñāti-bāndhavaḥ | imaṃ ca kleśam asmākaṃ hṛṣṭo yat tvaṃ vikatthase, rājan |
മഹാരാജാ! നീ നിന്റെ പുത്രന്മാരോടും ജ്ഞാതി-ബന്ധുക്കളോടും കൂടി ദുഃഖിക്കും. ഹേ രാജാവേ! ഞങ്ങളുടെ ഈ ക്ലേശത്തെക്കുറിച്ച് നീ ആഹ്ലാദത്തോടെ പുകഴ്ത്തി വീമ്പിളക്കുന്നതുതന്നെ തിരിഞ്ഞ് നിനക്കു ദുഃഖകാരണമാകും.
संजय उवाच
Educational Q&A
Gloating over another’s suffering and speaking with arrogant pride invites reversal: the distress one celebrates can become the seed of one’s own downfall and grief. The verse warns against adharma rooted in vikattha (boastful arrogance) and highlights moral causality.
Sañjaya addresses the king and foretells that the one who is currently exulting and boasting about the Pandavas’ hardship will soon be overwhelmed by sorrow along with his sons and kin—an ominous prediction of the consequences leading into the Kurukṣetra conflict.