Shloka 4
भीष्मस्य सेनापत्यप्रतिज्ञा तथा रथसंख्यावर्णनम् | Bhishma Accepts Command and Enumerates Kaurava Strength
परवीर्य समाश्रित्य यः समाह्दयते परान् | क्षत्रबन्धु रशक्तत्वाल्लोके स पुरुषाधम:,“जो दूसरेके बल-पराक्रमका आश्रय ले शत्रुओंको युद्धके लिये बुलाता है, वह क्षत्रबन्धु असमर्थ होनेके कारण लोकमें पुरुषाधम कहा गया है
paravīrya samāśritya yaḥ samāhvayate parān | kṣatrabandhuḥ aśaktatvāl loke sa puruṣādhamaḥ ||
മറ്റുള്ളവരുടെ ബലവും പരാക്രമവും ആശ്രയിച്ച് ശത്രുക്കളെ യുദ്ധത്തിന് വിളിക്കുന്നവൻ പേരിനുള്ള ക്ഷത്രിയൻ മാത്രം; സ്വന്തം അശക്തി മൂലം ലോകത്തിൽ അവൻ പുരുഷാധമൻ എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse criticizes the warrior who issues a battle-challenge while depending on others’ strength. In the kṣatriya ethical ideal, courage and accountability must be personal; relying on borrowed might to provoke conflict is portrayed as dishonorable and morally blameworthy.
Sañjaya delivers a moral judgment within the Udyoga Parva’s war-preparation context, characterizing a certain type of challenger: one who summons opponents to fight not from his own capacity but by sheltering behind stronger allies, thereby earning the reproach ‘kṣatrabandhu’ and ‘puruṣādhama’.