Shloka 4
Pāṇḍava-senā-niryāṇa and Vyūha-vibhāga (पाण्डवसेनानिर्याण तथा व्यूहविभाग)
अवाक्शिरा भीमसेन: समुदैक्षत केशवम् | नेत्राभ्यां लोहितान्ताभ्यामाशीविष इव श्वसन्,भीमसेनने फुफकारते हुए विषधर नागकी भाँति लंबी साँसें खींचते हुए सिर नीचे किये लाल नेत्रोंसे भगवान् श्रीकृष्णकी ओर देखा
avākśirā bhīmasenaḥ samudaikṣata keśavam | netrābhyāṃ lohitāntābhyām āśīviṣa iva śvasan |
ഭീമസേനൻ തല താഴ്ത്തി കേശവനെ നോക്കി. വിഷസർപ്പത്തെപ്പോലെ ശ്വാസം കനത്തുകൊണ്ട്, കണ്ണുകളുടെ കോണുകൾ ചുവന്ന നേത്രങ്ങളാൽ അവൻ ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights controlled wrath and readiness: intense emotion is present, yet it is held within discipline and directed toward rightful action under wise leadership (Keśava), a key ethical tension in the lead-up to war.
Sañjaya describes Bhīma’s physical and emotional state—head lowered, breathing like a venomous serpent, eyes red-rimmed—as he stares at Kṛṣṇa, signaling mounting anger and determination in the Udyoga Parva’s pre-battle deliberations.