Shloka 87
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
Devanagari script
अमित्राणां वशे स्थान राज्यं च पुनरुद्धर । द्वावर्थो युद्धकामस्य तस्मात् तत् कुरु पौरुषम्,“तुम्हारा स्थान और राज्य शत्रुओंके हाथमें पड़ा है, उसका पुनरुद्धार करो। युद्धकी इच्छा रखनेवाले पुरुषके ये दो ही प्रयोजन होते हैं; अतः उनकी सिद्धिके लिये पुरुषार्थ करो
Translation
നിന്റെ സ്ഥാനവും രാജ്യവും ശത്രുക്കളുടെ അധീനത്തിലാണ്—അത് വീണ്ടും വീണ്ടെടുക്കുക. യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുരുഷന് ഈ രണ്ടേ ലക്ഷ്യങ്ങൾ; അതിനാൽ അവയുടെ സിദ്ധിക്കായി പൗരുഷം കാണിക്കുക.
Word by Word
अमित्राणाम्of enemies
अमित्राणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअमित्र
FormMasculine, Genitive, Plural
वशेin the control (of)
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
स्थानम्position; place
स्थानम्:
Karta
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Nominative, Singular
राज्यम्kingdom; sovereignty
राज्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पुनःagain; back
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
उद्धरrecover; lift up; restore
उद्धर:
TypeVerb
Rootउद्-हृ
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
द्वौtwo
द्वौ:
Karta
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine, Nominative, Dual
अर्थौpurposes; aims
अर्थौ:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Dual
युद्धकामस्यof one desiring battle
युद्धकामस्य:
TypeNoun
Rootयुद्धकाम
FormMasculine, Genitive, Singular
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्)
तत्that (act/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
कुरुdo; perform
कुरु:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
पौरुषम्manly effort; valor
पौरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपौरुष
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes