Shloka 47

Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)

Devanagari script

पज्च ग्रामा वृता यत्नान्नास्माभिरपवर्जिता: । युध्यामहे कथं संख्ये कोपयेम च पाण्डवान्‌,“तुमने केवल पाँच गाँव माँगे थे, परंतु हमने प्रयत्नपूर्वक तुम्हारी वह माँग इसलिये ठुकरा दी है कि पाण्डवोंको किसी प्रकार कुपित करें, जिससे संग्राम-भूमिमें उनके साथ युद्ध करनेका अवसर प्राप्त हो

Transliteration

pañca grāmā vṛtā yatnān nāsmābhir apavarjitāḥ | yudhyāmahe kathaṃ saṅkhye kopayema ca pāṇḍavān ||

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— നീ ചോദിച്ചത് വെറും അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നു; എന്നാൽ പാണ്ഡവരെ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ കോപിപ്പിക്കണമെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, ഞങ്ങൾ പരിശ്രമപൂർവം തന്നെ ആ അപേക്ഷ ഉദ്ദേശപൂർവം നിരസിച്ചു, യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവരോടൊപ്പം ഏറ്റുമുട്ടാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കേണ്ടതിന്।

Word by Word

पञ्चfive

ग्रामाःvillages

वृताःchosen/asked for

यत्नात्with effort; by exertion

नnot

अस्माभिःby us

अपवर्जिताःrejected/turned away

युध्यामहेwe fight

कथम्how?

सङ्ख्येin battle

कोपयेमwe might anger/provoke

चand

पाण्डवान्the Pāṇḍavas

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Pāṇḍavas

five villages

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes