Shloka 111

Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)

Devanagari script

क्व तदा गाण्डिवं ते5भूद्‌ यत्‌ त्वं दासपणैर्जित: । क्व तदा भीमसेनस्य बलमासीच्च फाल्गुन,“दास अर्जुन! जब तुम जूएके दाँवपर जीत लिये गये, उस समय तुम्हारा गाण्डीव धनुष कहाँ था? भीमसेनका बल भी उस समय कहाँ चला गया था?

Transliteration

kva tadā gāṇḍīvaṃ te ’bhūd yat tvaṃ dāsapaṇair jitaḥ | kva tadā bhīmasenasya balam āsīc ca phālguna ||

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— “ദാസ അർജുനാ! ചൂതിലെ പണമായി നീ ജയിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ നിന്റെ ഗാണ്ഡീവം എവിടെയായിരുന്നു? ഹേ ഫാൽഗുനാ, അപ്പോൾ ഭീമസേനന്റെ ബലം എവിടെ പോയി?”

Word by Word

क्वwhere?

तदाthen, at that time

गाण्डिवम्the Gāṇḍīva (bow)

तेyour

अभूत्was

यत्when/that (in which circumstance)

त्वम्you

दासपणैःby stakes of slavery (as wager)

जितःwon/defeated (i.e., won over in gambling)

क्वwhere?

तदाthen, at that time

भीमसेनस्यof Bhīmasena

बलम्strength

आसीत्was

चand

फाल्गुनO Phālguna (Arjuna)

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Arjuna (Phālguna)

Gāṇḍīva

Bhīmasena (Bhīma)

dice game (dyūta) context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes