Shloka 16

Devanagari script

स भोजराज: सैन्येन महता परिवारित:

Transliteration

sa bhojarājaḥ sainyena mahatā parivāritaḥ

Translation

ആ ഭോജരാജൻ മഹാസൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും കാവലോടെയും മുന്നേറി—രാജപ്രതാപത്തിന്റെ ആ ദൃശ്യം, ഈ സംഭവത്തിൽ രാഷ്ട്രീയാധികാരം സൈനികശക്തിയിലും സമീപിക്കുന്ന സംഘർഷത്തിന്റെ നൈതിക സംഘർഷത്തിലും നിന്ന് വേർപെടുത്താനാവില്ലെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചു.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भोजराजः: the king of the Bhojas
• भोजराजः: Karta
• Type: Noun
• Root: भोजराज
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सैन्येन: by/with an army
• सैन्येन: Karana
• Type: Noun
• Root: सैन्य
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• महतā: great, large
• महतā: Karana
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• परिवारितः: surrounded, attended
• परिवारितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: परि + वृत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Bhojarāja (Bhoja king)
• sainya (army)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The line highlights a Mahābhārata motif: royal authority is publicly manifested through military backing. Ethically, it foreshadows how political decisions in the Udyoga Parva are pressured by force and preparedness for war, raising questions of dharma in governance.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana describes a Bhoja king moving about (or being present) while surrounded by a large army, indicating a formal royal entourage and a tense, militarized setting typical of the Udyoga Parva’s pre-war mobilization.