Shloka 56

Kaurava Mobilization at Kurukṣetra (Duryodhana Orders War Preparations) / कुरुक्षेत्रे धार्तराष्ट्र-सैन्यसज्जा

Devanagari script

तत: शब्द: समभवत्‌ समुद्रस्येव पर्वणि । हृष्टानां सम्प्रयातानां घोषो दिवमिवास्पृशत्‌,तदनन्तर जैसे पूर्णिमाके दिन बढ़ते हुए समुद्रका कोलाहल सुनायी देता है, उसी प्रकार हर्ष और उत्साहमें भरकर युद्धके लिये यात्रा करनेवाले उन सैनिकोंका महान्‌ घोष सब ओर फैलकर मानो स्वर्गलोकतक जा पहुँचा

Transliteration

tataḥ śabdaḥ samabhavat samudrasyeva parvaṇi | hṛṣṭānāṃ samprayātānāṃ ghoṣo divam ivāspṛśat ||

Translation

അതിനുശേഷം പർവ്വദിനത്തിൽ ഉയർന്നുചെല്ലുന്ന സമുദ്രഗർജ്ജനപോലെ ഒരു മഹാശബ്ദം ഉയർന്നു. ഹർഷോത്സാഹത്തോടെ യുദ്ധയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ട ആ സൈനികരുടെ മഹാഘോഷം എല്ലാടത്തും പരന്നു, സ്വർഗ്ഗത്തെയേയും സ്പർശിച്ചതുപോലെ തോന്നി।

Word by Word

ततःthen; thereafter

शब्दःsound; noise

समभवत्arose; came to be

समुद्रस्यof the ocean

इवlike; as if

पर्वणिon a festival/holy day (parvan); at the time of parvan

हृष्टानाम्of the delighted/joyful (ones)

सम्प्रयातानाम्of those who had set out/marched forth

घोषःshout; clamour; roar

दिवम्heaven; the sky

इवas if

आस्पृशत्touched; reached

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

samudra (ocean/sea)

diva (heaven/sky)

soldiers/army (implicit collective)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes