Shloka 53
Kaurava Mobilization at Kurukṣetra (Duryodhana Orders War Preparations) / कुरुक्षेत्रे धार्तराष्ट्र-सैन्यसज्जा
धावतामाद्दयानानां तनुत्राणि च बध्नताम् | प्रयास्यतां पाण्डवानां ससैन्यानां समन्तत:
dhāvatām āddayānānāṃ tanutrāṇi ca badhnatām | prayāsyatāṃ pāṇḍavānāṃ sa-sainyānāṃ samantataḥ ||
പാണ്ഡവർ സൈന്യങ്ങളോടുകൂടെ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും പുറപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ വലിയ തിരക്കുണ്ടായി—ചിലർ ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു, ചിലർ വാഹനങ്ങളിൽ കയറിക്കൊണ്ടിരുന്നു, ചിലർ കവചം കെട്ടിപ്പുറപ്പാടായി।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the momentum that precedes war: once collective action turns to mobilization—arming, mounting, and marching—the moral and practical consequences become difficult to reverse. It implicitly urges reflection on responsibility and restraint before conflict reaches this point.
As the Pāṇḍavas and their forces prepare to depart, people rush in every direction—some running, some mounting their conveyances, and others fastening armor—depicting a charged atmosphere of imminent military movement.