Shloka 18
सेनापति-निर्णयः तथा पाण्डवसेनायाः कुरुक्षेत्रगमनम्
Decision on Command and the Pandavas’ March to Kurukshetra
Devanagari script
एवमुक्तो5पि दुष्टात्मा नैव भागं व्यमुज्चत । दण्डं चतुर्थ पश्यामि तेषु पापेषु नान्यथा,मेरे इस प्रकार कहनेपर भी उस दुष्टात्माने राज्यका कोई भाग तुम्हारे लिये नहीं छोड़ा अर्थात् देना नहीं स्वीकार किया। अब तो मैं उन पापियोंपर चौथे उपाय दण्डके प्रयोगकी ही आवश्यकता देखता हूँ, अन्यथा उन्हें मार्गपर लाना असम्भव है
Transliteration
evam ukto 'pi duṣṭātmā naiva bhāgaṁ vyamuñcata | daṇḍaṁ caturthaṁ paśyāmi teṣu pāpeṣu nānyathā ||
Translation
ഇങ്ങനെ ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടും ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് ഒരു പങ്കും വിട്ടുകൊടുത്തില്ല. അതിനാൽ ആ പാപികളുടെ കാര്യത്തിൽ എനിക്ക് നാലാമത്തെ മാർഗം—ദണ്ഡം—മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂ; അല്ലെങ്കിൽ അവരെ സന്മാർഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുക അസാധ്യം.
Word by Word
[{'term''evam', 'definition': 'thus, in this manner'}, {'term': 'uktaḥ', 'definition': 'spoken to, addressed'}, {'term': 'api', 'definition': 'even, although'}, {'term': 'duṣṭātmā', 'definition': 'wicked-minded person
[{'term':
one of corrupt disposition'}, {'term''naiva', 'definition': 'not at all'}, {'term': 'bhāga', 'definition': 'share, portion (especially of kingdom/rights)'}, {'term': 'vyamuñcata', 'definition': 'released, yielded, granted (did not yield)'}, {'term': 'daṇḍa', 'definition': 'punishment
one of corrupt disposition'}, {'term':
royal chastisement'}, {'term''caturtha', 'definition': 'fourth'}, {'term': 'paśyāmi', 'definition': 'I see, I deem'}, {'term': 'teṣu', 'definition': 'among/with regard to them'}, {'term': 'pāpeṣu', 'definition': 'sinful people
royal chastisement'}, {'term':
wrongdoers'}, {'term''na anyathā', 'definition': 'not otherwise
wrongdoers'}, {'term':
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
व
वायुदेव (Vāyudeva)द
दुष्टात्मा (the wicked-souled person; implied opponent)द
दण्ड (punishment/force as a policy)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context