Shloka 32
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
राजा च क्षत्ता च महानुभावौ भीष्मे स्थिते परवन्तौ भवेताम् | अयं तु धर्मज्ञतया महात्मा न कामयेद् यो नृवरो नदीज:,“राजा धृतराष्ट्र और विदुर--ये दोनों महानुभाव भी भीष्मके जीते-जी पराधीन ही रहेंगे (भीष्मके रहते इन्हें राज्य लेनेका कोई अधिकार नहीं है); परंतु धर्मज्ञ होनेके कारण ये नरश्रेष्ठ महात्मा गंगानन्दन राज्य लेनेकी इच्छा ही नहीं रखते हैं
rājā ca kṣattā ca mahānubhāvau bhīṣme sthite paravantau bhavetām | ayaṃ tu dharmajñatayā mahātmā na kāmayed yo nṛvaro nadījaḥ ||
ഭീഷ്മൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനും ക്ഷത്താവായ വിദുരനും—ഈ രണ്ടു മഹാനുഭാവരും അദ്ദേഹത്തിന് അധീനരായിരിക്കും; അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ രാജാധികാരം ഏറ്റെടുക്കാൻ അവർക്കൊരു അവകാശാവകാശവും ഇല്ല. എന്നാൽ ധർമ്മജ്ഞത കൊണ്ടുതന്നെ ഈ മഹാത്മാവ്, നദീജനായ ഗംഗാനന്ദനൻ എന്ന നരശ്രേഷ്ഠൻ, രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നതേയില്ല.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Legitimate authority is not merely a matter of power but of dharma and rightful order: while Bhīṣma lives, others remain constrained by his seniority and standing; yet Bhīṣma’s own dharma-knowledge expresses itself as restraint—he does not covet kingship.
Vidura is characterizing the political reality at Hastināpura: Dhṛtarāṣṭra and Vidura, despite their eminence, remain effectively under Bhīṣma’s overriding authority. He then highlights Bhīṣma’s ethical stature—though capable, he does not wish to seize rule.