Shloka 7
उद्योगपर्व — अध्याय १४१: कर्ण–कृष्णसंवादः, उत्पात-स्वप्न-लक्षणानि
Karna–Krishna Dialogue: Omens and Dream-Signs
गाण्डीवस्य च निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशने: । न तदा भविता त्रेता न कृत॑ द्वापरं न च,कर्ण! जब युद्धमें मुझ श्रीकृष्णको सारथि बनाकर आये हुए श्वेतवाहन अर्जुनको तुम ऐन्द्र, आग्नेय तथा वायव्य अस्त्र प्रकट करते देखोगे और जब गाण्डीवकी वज्र-गर्जनाके समान भयंकर टंकार तुम्हारे कानोंमें पड़ेगी, उस समय तुम्हें सत्ययुग, त्रेता और द्वापरकी प्रतीति नहीं होगी (केवल कलहस्वरूप भयंकर कलि ही दृष्टिगोचर होगा)
gāṇḍīvasya ca nirghoṣaṁ visphūrjitam ivāśaneḥ | na tadā bhavitā tretā na kṛtaṁ dvāparaṁ na ca, karṇa |
ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ ആ നിർഘോഷം ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ നിന്റെ കാതുകളിൽ പതിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ നിനക്ക് ത്രേതയും ഇല്ല, കൃത (സത്യ)വും ഇല്ല, ദ്വാപരവും ഇല്ല—കലഹസ്വരൂപമായ ഭയാനക കലിയേ മാത്രം മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നതുപോലെ തോന്നും.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses yuga-imagery to stress moral and social collapse in the face of adharma-driven war: when violence and rivalry dominate, the qualities associated with earlier, more righteous ages feel absent, and only conflict (Kali-like disorder) seems to prevail.
Sañjaya warns Karṇa about the battlefield moment when Arjuna—supported by Kṛṣṇa as charioteer—unleashes divine power; the terrifying sound of the Gāṇḍīva is portrayed as so overwhelming that it eclipses any sense of auspicious order, leaving only the experience of catastrophic strife.