Shloka 356
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
न त्वं परस्यानुचरस्तात जीवितुमहसि । इस कुलमें कभी कोई ऐसा पुरुष नहीं उत्पन्न हुआ, जो दूसरेके पीछे-पीछे चला हो। तात! तू दूसरेका सेवक होकर जीवित रहनेके योग्य नहीं है
na tvaṁ parasyānucarastāta jīvitum arhasi | asmin kule kadācana na kaścid eva puruṣa utpanno yaḥ parasyānu anu gacchet | tāta! tvaṁ parasyāḥ sevako bhūtvā jīvitum na yogyosi ||
പുത്രൻ പറഞ്ഞു—പിതാവേ, മറ്റൊരാളുടെ അനുചരനായി ജീവിക്കാൻ നിങ്ങൾ യോഗ്യനല്ല. നമ്മുടെ വംശത്തിൽ മറ്റൊരാളുടെ പിന്നാലെ പിന്നാലെ നടന്ന പുരുഷൻ ഒരിക്കലും ജനിച്ചിട്ടില്ല. പിതാവേ, മറ്റൊരാളുടെ സേവകനായി ജീവിക്കുന്നത് നിങ്ങൾക്കു യോജിച്ചതല്ല.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse asserts an ethic of self-respect and lineage-based honor: one should not abandon one’s rightful agency and dignity by living as a dependent follower or servant of another, especially when one’s family tradition values independence and personal responsibility.
In the Udyoga Parva’s tense pre-war setting, a son rebukes his father, urging him not to accept a subordinate, servile position under another’s authority. The speech appeals to family precedent (“in our lineage…”) to strengthen the moral pressure.