Shloka 31
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
अस्मदीयैश्व शोचद्धिर्नदद्धिश्न परैर्वृतम् अपि त्वां नानुपश्येयं दीनादू दीनमिव स्थितम्,मैं तुओ दीनसे भी दीनके समान दयनीय अवस्थामें पड़ा हुआ तथा शोकमग्न हुए अपने पक्षके और गर्जन-तर्जन करते हुए शत्रुपक्षेके लोगोंसे घिरा हुआ नहीं देखना चाहती
asmadīyaiś ca śocadbhir nadadbhis tu parair vṛtam | api tvāṃ nānupaśyeyaṃ dīnā dū dīnam iva sthitam ||
ഞാൻ നിന്നെ ദീനനേക്കാൾ ദീനനായി, കരുണാജനകാവസ്ഥയിൽ വീണുകിടക്കുന്നവനായി—ഒരു വശത്ത് ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ നമ്മുടെ ജനങ്ങൾ, മറുവശത്ത് ഗർജിച്ച് വിളിക്കുന്ന ശത്രുസേന—ഇങ്ങനെ ചുറ്റപ്പെട്ടതായി കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical pain of seeing a respected person reduced to helplessness amid war: grief within one’s own camp and hostile aggression outside. It underscores compassion and the desire to protect dignity, even when conflict is unavoidable.
A son addresses someone he cares for, saying he cannot bear to witness that person in a degraded, pitiable condition—encircled by grieving allies and by enemies who are loudly exulting or threatening. The line conveys the emotional pressure and humiliation associated with impending battle.