Shloka 16
उद्योगपर्व अध्याय १३३ — संजये मातृउपदेशः
Udyoga Parva Adhyaya 133 — A Mother’s Counsel to Saṃjaya
यदा मां चैव भार्या च द्रष्टासि भृशदुर्बलाम् | न तदा जीवितेनार्थो भविता तव संजय,संजय! अब जिस समय तू मुझे और अपनी पत्नीको चिन्ताके कारण अत्यन्त दुर्बल देखेगा, उस समय तुझे जीवित रहनेकी इच्छा नहीं होगी
yadā māṁ caiva bhāryā ca draṣṭāsi bhṛśa-durbalām | na tadā jīvitena artho bhavitā tava sañjaya sañjaya ||
സഞ്ജയാ! നീ എന്നെയും നിന്റെ ഭാര്യയെയും കൂടി ചിന്തകൊണ്ട് അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച് ദുർബലരായതായി കാണുന്ന വേളയിൽ, നിനക്ക് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതിന്നുതന്നെ അർത്ഥമുണ്ടാകുകയില്ല।
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that ethical and emotional consequences can make mere survival feel empty; when one witnesses loved ones broken by anxiety, the value of life without right action and well-being seems to vanish.
A son addresses Sañjaya directly, predicting that Sañjaya will later see both the son and Sañjaya’s wife severely weakened by worry; the son warns that this sight will make Sañjaya feel that living is pointless.