Shloka 18
Udyoga Parva, Adhyāya 106: Pūrva-Diśa Praśaṃsā
Praise and Primacy of the Eastern Quarter
Devanagari script
विभवश्चास्ति मे विप्र वासवावरजो द्विज । पूर्वमुक्तस्त्वदर्थ च कृत: कामश्न तेन मे,“ब्रह्मन्! मेरे सबसे बड़े वैभव हैं इन्द्रके छोटे भाई भगवान् विष्णु। मैंने पहले तुम्हारे लिये उनसे निवेदन किया था और उन्होंने मेरी इस प्रार्थनाको स्वीकार करके मेरा मनोरथ पूर्ण किया था
Translation
“ബ്രാഹ്മണാ! എനിക്ക് വൈഭവവും ഉണ്ട്. ഇന്ദ്രന്റെ ഇളയ സഹോദരനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവാണ് എന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വൈഭവം. മുമ്പ് നിന്റെ കാര്യം കൊണ്ടു ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു; അദ്ദേഹം എന്റെ പ്രാർത്ഥന സ്വീകരിച്ച് എന്റെ മനോരഥം നിറവേറ്റിയിരുന്നു.”
Word by Word
विभवःsplendour, power, prosperity
विभवः:
Karta
TypeNoun
Rootविभव
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular
मेof me / my
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
विप्रO brahmin, O sage
विप्र:
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Vocative, Singular
वासवावरजःthe younger brother of Vāsava (Indra), i.e., Viṣṇu
वासवावरजः:
Karta
TypeNoun
Rootवासव-अवरज
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विजO twice-born (brahmin)
द्विज:
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Vocative, Singular
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
उक्तःspoken, addressed, requested
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
त्वत्-अर्थम्for your sake/purpose
त्वत्-अर्थम्:
TypeNoun
Rootत्वद्-अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कृतःdone, made, performed
कृतः:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
कामःdesire, wish (request)
कामः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेनby him/thereby
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
मेof me / my
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
Speaker
नारद उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes