Shloka 32
Udyoga Parva, Adhyaya 104: Nārada on Suhṛt and Nirbandha; the Viśvāmitra–Gālava Exemplum Begins
राजेन्द्र! तत्पश्चात् भगवानने अपने पैरके अँगूठेसे सुमुख नागको उठाकर गरुड़के वक्ष:स्थलपर रख दिया। तभीसे गरुड़ उस सर्पको सदा साथ लिये रहते हैं ।। एवं विष्णुबलाक्रान्तो गर्वनाशमुपागत: । गरुडो बलवान राजन् वैनतेयो महायशा:,राजन्! इस प्रकार महायशस्वी बलवान विनतानन्दन गरुड़ भगवान् विष्णुके बलसे आक्रान्त हो अपना अहंकार छोड़ बैठे
rājendra! tatpaścāt bhagavān anena pādāṅguṣṭhena sumukha-nāgaṃ utthāpya garuḍasya vakṣaḥsthale nyadhāt | tata eva garuḍaḥ taṃ sarpaṃ sadā saha bibharti || evaṃ viṣṇu-balākrānto garva-nāśam upāgataḥ | garuḍo balavān rājan vainateyo mahāyaśāḥ ||
രാജേന്ദ്രാ! അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ തന്റെ പാദത്തിന്റെ പെരുവിരലാൽ സുമുഖനാഗത്തെ ഉയർത്തി ഗരുഡന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ വെച്ചു. ആ നിമിഷം മുതൽ ഗരുഡൻ ആ സർപ്പത്തെ എപ്പോഴും കൂടെ വഹിച്ചു. ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുബലത്താൽ കീഴടക്കപ്പെട്ട മഹായശസ്സും മഹാബലവും ഉള്ള വിനതാനന്ദനനായ ഗരുഡന്റെ ഗർവ്വം തകർന്നു; അവൻ അഹങ്കാരം ഉപേക്ഷിച്ചു.
कण्व उवाच
Educational Q&A
Even extraordinary power must be governed by humility: Garuḍa’s strength and fame are shown to be subordinate to Viṣṇu’s supreme authority, and pride (garva) is portrayed as something that must be relinquished for true greatness.
Viṣṇu lifts the serpent Sumukha with His toe and places him on Garuḍa’s chest; thereafter Garuḍa carries Sumukha always. This act simultaneously establishes a lasting association (Garuḍa bearing the serpent) and symbolically breaks Garuḍa’s arrogance through the overpowering force of Viṣṇu.