Shloka 27
Udyoga Parva, Adhyaya 104: Nārada on Suhṛt and Nirbandha; the Viśvāmitra–Gālava Exemplum Begins
Devanagari script
भगवल्लॉकसारस्य सदृशेन वपुष्मता । भुजेन स्वैरमुक्तेन निष्पिष्टोडस्मि महीतले,“भगवन्! संसारके मूर्तिमान् सारतत्त्व-सदूश आपकी इस भुजाके द्वारा, जिसे आपने स्वाभाविक ही मेरे ऊपर रख दिया था, मैं पिसकर पृथ्वीपर गिर गया हूँ
Transliteration
bhagaval lokasārasya sadṛśena vapuṣmatā | bhujena svairamuktena niṣpiṣṭo ’smi mahītale ||
Translation
കണ്വൻ പറഞ്ഞു— ഭഗവൻ! ലോകസാരത്തോടു സമമായ രൂപമുള്ള നിങ്ങളുടെ ഭുജം നിങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി എന്റെ മേൽ വെച്ചപ്പോൾ, അതിന്റെ ബലത്തിൽ ഞാൻ ചതഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ വീണുപോയി।
Word by Word
भगवत्of the Blessed Lord
भगवत्:
Sambandha
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Genitive, Singular
लोकसारस्यof the essence of the world
लोकसारस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootलोकसार
FormNeuter, Genitive, Singular
सदृशेनby/with (something) similar
सदृशेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसदृश
FormNeuter, Instrumental, Singular
वपुष्मताby/with a bodily form; embodied
वपुष्मता:
Karana
TypeAdjective
Rootवपुष्मत्
FormNeuter, Instrumental, Singular
भुजेनby the arm
भुजेन:
Karana
TypeNoun
Rootभुज
FormMasculine, Instrumental, Singular
स्वैरम्of one’s own accord; freely
स्वैरम्:
Avyaya
TypeIndeclinable
Rootस्वैरम्
मुक्तेनreleased/let loose; placed (loosely)
मुक्तेन:
Karana
TypeAdjective
Rootमुक्त
FormMasculine, Instrumental, Singular
निष्पिष्टःcrushed
निष्पिष्टः:
Karta
TypeVerb
Rootनिष्पिष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, First, Singular
महीतलेon the surface of the earth; on the ground
महीतले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहीतल
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
कण्व उवाच
Characters & Entities
K
KaṇvaB
Bhagavān (addressed figure)B
bhuja (arm)M
mahītala (earth/ground)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes