Shloka 38

Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability

Udyoga-parva 10

Devanagari script

नायं शुष्को न चाद्रोंडयं न च शस्त्रमिदं तथा । एन॑ क्षेप्स्यामि वृत्रस्य क्षणादेव नशिष्यति,उसे देखकर इन्द्रने मन-ही-मन यह विचार किया कि यह न सूखा है न आर्द्र, न अस्त्र है न शस्त्र, अतः इसीको वृत्रासुरपर छोडूँगा, जिससे वह क्षणभरमें नष्ट हो जायगा

Transliteration

nāyaṁ śuṣko na cādrāṇḍaṁ na ca śastram idaṁ tathā | enaṁ kṣepsyāmi vṛtrasya kṣaṇād eva naśiṣyati ||

Translation

അത് കണ്ട ഇന്ദ്രൻ മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ വിചാരിച്ചു—ഇത് ഉണങ്ങിയതുമല്ല, നനഞ്ഞതുമല്ല; ഇതു അസ്ത്രവുമല്ല, ശസ്ത്രവുമല്ല. അതിനാൽ ഇതേ ഞാൻ വൃത്രന്റെ മേൽ എറിയും; അവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നശിക്കും.

Word by Word

nanot

ayamthis (thing)

śuṣkaḥdry

nanor/not

caand

ārdraḥwet/moist

ayamthis (thing)

nanot

caand

śastramweapon (hand-held)

idamthis

tathāthus/so

enamthis/it (as object)

kṣepsyāmiI shall throw/cast

vṛtrasyaof Vṛtra / against Vṛtra

kṣaṇātfrom/within a moment

evaindeed/just

naśiṣyatiwill perish/be destroyed

Speaker

शल्य उवाच

Characters & Entities

Indra

Vṛtra (Vṛtrāsura)

śastra (weapon)

astra (missile/weapon category implied by contrast)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes