Shloka 39
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
Devanagari script
गान्धायुवाच पाण्डवा धार्रराष्ट्राश्न दग्धा: कृष्ण परस्परम् । उपेक्षिता विनश्यन्तस्त्वया कस्माज्जनार्दन,गान्धारीने कहा--श्रीकृष्ण! जनार्दन! पाण्डव और धृतराष्ट्रके पुत्र आपसमें लड़कर भस्म हो गये। तुमने इन्हें नष्ट होते देखकर भी इनकी उपेक्षा कैसे कर दी?
Translation
ഗാന്ധാരി പറഞ്ഞു— “ഹേ കൃഷ്ണാ! ഹേ ജനാർദനാ! പാണ്ഡവരും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പുത്രന്മാരും പരസ്പരം പോരാടി ഭസ്മമായി. അവർ നശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ നീ എന്തുകൊണ്ട് അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു?”
Word by Word
गान्धारीGandhari
गान्धारी:
Karta
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
धार्तराष्ट्राःthe sons of Dhritarashtra (Kauravas)
धार्तराष्ट्राः:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दग्धाःburnt, reduced to ashes
दग्धाः:
TypeAdjective
Rootदग्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
कृष्णO Krishna
कृष्ण:
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
परस्परम्mutually, with one another
परस्परम्:
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
उपेक्षिताःneglected, disregarded
उपेक्षिताः:
TypeAdjective
Rootउपेक्षित
FormMasculine, Nominative, Plural
विनश्यन्तःperishing, being destroyed
विनश्यन्तः:
TypeAdjective
Rootविनश्यत्
FormMasculine, Nominative, Plural
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Feminine/Neuter, Instrumental, Singular
कस्मात्from what cause? why?
कस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
जनार्दनO Janardana
जनार्दन:
TypeNoun
Rootजनार्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes