Shloka 36
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
कां गतिं तु गमिष्यामि त्वया हीना जनेश्वर । वह कहती है--'प्राणनाथ! सुन्दर हथेली और अंगुलियोंसे युक्त तथा परिघके समान मोटी ये वे ही दोनों भुजाएँ हैं, जिनके भीतर आप मुझे अंकमें भर लेते थे और उस अवस्थामें मुझे जो प्रसन्नता प्राप्त होती थी, उसने पहले कभी मेरा साथ नहीं छोड़ा था। जनेश्वर! अब आपके बिना मेरी क्या गति होगी?”,तयोहहिं दर्शन नैतन्मिथ्या भवितुम्हति । अचिरेणैव मे पुत्रा भस्मी भूता जनार्दन जनार्दन! उन दोनोंकी यह दृष्टि मिथ्या नहीं हो सकती थी; अतः थोड़े ही समयमें मेरे सारे पुत्र युद्धकी आगमें जलकर भस्म हो गये
vaiśaṃpāyana uvāca | kāṃ gatiṃ tu gamiṣyāmi tvayā hīnā janeśvara | tayoḥ hi darśanaṃ na etan mithyā bhavitum arhati | acireṇaiva me putrā bhasmībhūtā janārdana |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ജനേശ്വരാ! നിന്നെ നഷ്ടപ്പെട്ട ഞാൻ ഇനി ഏതു ഗതി, ഏതു ശരണം പ്രാപിക്കും? അവരുടെ ആ ദർശനം മിഥ്യയായിരിക്കാനാവില്ല; അതിനാൽ, ഹേ ജനാർദനാ, വളരെ കുറച്ച് സമയത്തിനുള്ളിൽ എന്റെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും യുദ്ധാഗ്നിയിൽ ദഹിച്ച് ഭസ്മമായി।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the inevitability of consequences in war: prophetic or emotionally charged ‘visions’ are treated as morally weighty truths, and the lament highlights how power and lineage collapse quickly when dharma is shattered by conflict.
In the Strī Parva’s mourning context, a bereaved speaker addresses a ‘lord of men’ and invokes Janārdana, stating that a prior vision could not be false and that, soon after, her sons were consumed—‘burned to ashes’—by the war’s devastation.