Shloka 26
स्त्री-विलापः — गान्धार्याः रणभूमिदर्शनं शापवचनं च
Battlefield Lament and Gāndhārī’s Curse
हृषीकेश! देखो तो सही, इस धृष्टकेतुके सुन्दर मुख और मनोहर कुण्डलोंवाले पुत्रको द्रोणाचार्यने समरांगणमें अपने बाणोंद्वारा मारकर उसके अनेक टुकड़े कर डाले हैं ।। पितरं नूनमाजिस्थं युद्धयमानं परै: सह । नाजहात् पितरं वीरमद्यापि मधुसूदन
vaiśampāyana uvāca |
hṛṣīkeśa! paśya tāvat, asya dhṛṣṭaketos sundara-mukhasya manohara-kuṇḍalinas putrasya droṇācāryeṇa samara-aṅgaṇe svabāṇair hatvā bahudhā khaṇḍīkṛtaṃ śarīram |
pitaraṃ nūnam āji-sthaṃ yudhyamānaṃ paraiḥ saha |
nājahāt pitaraṃ vīram adyāpi madhusūdana ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഹൃഷീകേശാ! നോക്കുക—ധൃഷ്ടകേതുവിന്റെ ഈ പുത്രന്റെ മുഖം എത്ര മനോഹരം, കുണ്ഡലങ്ങൾ എത്ര ആകർഷകം! എന്നാൽ ദ്രോണാചാര്യൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ തന്റെ അമ്പുകളാൽ അവനെ വധിച്ച് ശരീരം അനേകം ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി ചിതറിച്ചു. ഹേ മധുസൂദനാ! ശത്രുക്കളോടൊപ്പം ഘോരയുദ്ധത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന തന്റെ വീരപിതാവിനെ അവൻ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോയില്ല; ഇന്നും, യുദ്ധം കഴിഞ്ഞിട്ടും, പിതാവിനെ വിട്ടുനിൽക്കാൻ അവനാകുന്നില്ലെന്നുപോലെ തോന്നുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical poignancy of war: even noble qualities like loyalty to one’s father and courage in battle can culminate in tragic destruction. It underscores how the battlefield consumes virtue and vice alike, intensifying the lament central to the Strī Parva.
Vaiśampāyana describes a specific casualty of the war: Droṇa has killed Dhṛṣṭaketu’s son with arrows, leaving him in pieces. The speaker emphasizes that the son did not abandon his father in the fight, portraying him as steadfast and heroic even in death.