Shloka 20
अभिमन्युविलापः (Abhimanyu-vilāpa) — Uttarā’s lament, observed and framed by Gandhārī
कथं नु पाण्डवानां च पठ्चालानां तु पश्यताम् | त्वं वीर निधन प्राप्तो नाथवान् सन्ननाथवत्,माधव! उत्तर, अभिमन्यु, काम्बोजनिवासी सुदक्षिण और सुन्दर दिखायी देनेवाले लक्ष्मण--ये सभी बालक थे। इन मारे गये बालकोंको देखो। युद्धके मुहानेपर सोये हुए परम सुन्दर कुमार लक्ष्मणपर भी दृष्टिपात करो ।। इति श्रीमहाभारते स्त्रीपर्वणि स्त्रीविलापपर्वणि गान्धारीवाक्ये विंशो5ध्याय: ।। २० |। इस प्रकार श्रीमह्या भारत सत्रीपर्वके अन्तर्गत ख्रीविलापपर्वमें गान्धारीवाक्यविषयक बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
kathaṁ nu pāṇḍavānāṁ ca pāñcālānāṁ tu paśyatām | tvaṁ vīra nidhana-prāpto nāthavān sann anāthavat || mādhava! uttaraḥ, abhimanyuḥ, kāmboja-nivāsī sudakṣiṇaḥ, sundara-darśanaḥ lakṣmaṇaś ca—ete sarve bālakā āsan | imān hatān bālakān paśya | yuddha-muhāne suptam api parama-sundaraṁ kumāraṁ lakṣmaṇam api dṛṣṭipātaṁ kuru ||
പാണ്ഡവരും പാഞ്ചാലരും നോക്കി നിൽക്കെ, ഹേ വീരാ, നീ എങ്ങനെ മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു—രക്ഷകർ ഉണ്ടായിട്ടും രക്ഷയില്ലാത്തവനെപ്പോലെ എങ്ങനെ വീണു?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral shock of war: even those who seem protected can perish, and the death of the young exposes the ethical cost of conflict, challenging any triumphal view of victory.
In the Strīparvan’s lamentation context, the speaker points to the slain youths—Uttara, Abhimanyu, Sudakṣiṇa, and the young Lakṣmaṇa—urging a sorrowful witnessing of their bodies and highlighting the helplessness of heroes amid the devastation.