Shloka 12
अभिमन्युविलापः (Abhimanyu-vilāpa) — Uttarā’s lament, observed and framed by Gandhārī
Devanagari script
मातड़'भुजवर्ष्माणौ ज्याक्षेपकठिनत्वचौ । काज्चनाज्दिनौ शेते निक्षिप्प विपुलौ भुजी,“जो हाथीकी सूँड़के समान बड़ी हैं, निरन्तर प्रत्यंचा खींचनेके कारण रगड़से जिनकी त्वचा कठोर हो गयी है तथा जो सोनेके बाजूबन्द धारण करते हैं, उन विशाल भुजाओंको फैलाकर आप सो रहे हैं
Translation
ആനയുടെ തുമ്പുപോലെ വിശാലമായവ, ധനുസ്സിന്റെ ജ്യാ നിരന്തരം വലിച്ചതിന്റെ ഘർഷണത്തിൽ ചർമ്മം കഠിനമായവ, സ്വർണ്ണ ബാഹുബന്ധങ്ങൾ ധരിച്ചവ—അങ്ങനെയുള്ള നിന്റെ വിപുല ഭുജങ്ങൾ വിരിച്ചു നീ ഇങ്ങനെ കിടക്കുന്നു.
Word by Word
मातङ्गभुजवर्ष्माणौthe two arms having the bulk like an elephant’s trunk
मातङ्गभुजवर्ष्माणौ:
Karma
TypeNoun
Rootमातङ्ग-भुज-वर्ष्मन्
FormMasculine, Accusative, Dual
ज्याक्षेपकठिनत्वचौwhose skin is hardened by the pulling/throwing back of the bowstring
ज्याक्षेपकठिनत्वचौ:
Karma
TypeAdjective
Rootज्या-आक्षेप-कठिन-त्वच्
FormMasculine, Accusative, Dual
काञ्चनाङ्गदौthe two golden armlets
काञ्चनाङ्गदौ:
Karma
TypeNoun
Rootकाञ्चन-अङ्गद
FormMasculine, Accusative, Dual
शेतेlies/sleeps
शेते:
Karta
TypeVerb
Rootशी (शयने)
FormPresent, Third, Singular
निक्षिप्यhaving cast down / having laid aside
निक्षिप्य:
Karana
TypeVerb
Rootनि-क्षिप्
FormAbsolutive (Gerund), Active
विपुलौthe two broad/huge (ones)
विपुलौ:
Karma
TypeAdjective
Rootविपुल
FormMasculine, Accusative, Dual
भुजौtwo arms
भुजौ:
Karma
TypeNoun
Rootभुज
FormMasculine, Accusative, Dual
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes