Shloka 28
Adhyāya 17 — Gandhārī’s Vilāpa at Duryodhana’s Body (स्त्रीपर्व, अध्याय १७)
पुत्र रुधिरसंसिक्तमुपजिप्रत्यनिन्दिता । दुर्योधन तु वामोरु: पाणिना परिमार्जती
putra-rudhira-saṁsiktam upajihpraty aninditā | duryodhanaṁ tu vāmoruḥ pāṇinā parimārjatī ||
നിന്ദാരഹിതയായ, സുന്ദരജംഘയായ സ്ത്രീ—നാവ് പുറത്തേക്ക് നീണ്ട നിലയിൽ—തന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനന്റെ രക്തം പുരണ്ട അവയവം കൈകൊണ്ട് തുടച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral and human aftermath of adharma-driven war: power and pride culminate in suffering, and even the ‘victors’ and ‘vanquished’ alike are left with grief, helplessness, and the duty of care for the dead.
In the Stree Parva’s lamentation scenes, a blameless woman—understood in context as Gāndhārī—approaches the fallen Duryodhana and, overwhelmed with sorrow, wipes the blood from her son’s body with her hand.