Shloka 21
Adhyāya 17 — Gandhārī’s Vilāpa at Duryodhana’s Body (स्त्रीपर्व, अध्याय १७)
नि:सपत्ना मही यस्य त्रयोदश समा: स्थिता । स शेते निहतो भूमौ पुत्रो मे पृथिवीपति:,“यह सारी पृथ्वी तेरह वर्षोतक निष्कण्टकभावसे जिसके अधिकारमें रही है, वही मेरा पुत्र पृथ्वीपति दुर्योधन आज मारा जाकर पृथ्वीपर पड़ा है
niḥsapatnā mahī yasya trayodaśa samāḥ sthitā | sa śete nihato bhūmau putro me pṛthivīpatiḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— “പതിമൂന്ന് വർഷം എതിരാളിയില്ലാതെ ഈ ഭൂമി ആരുടെ അധീനത്തിലുണ്ടായിരുന്നുവോ—ആ എന്റെ പുത്രൻ, ഭൂമിപതി ദുര്യോധനൻ, നിഹതനായി ഇപ്പോൾ നിലത്തു കിടക്കുന്നു.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Earthly sovereignty—even when uncontested—does not endure; war exposes the impermanence of power and the futility of pride, pressing the listener toward dharma-grounded rule and humility.
In the aftermath of the Kurukṣetra war, the narrator reports the stark fact of Duryodhana’s death: the king who once held the realm without rivals for thirteen years now lies killed on the ground, marking the collapse of the Kaurava cause.