Shloka 276
आत्मानं यूपमुत्सृज्य स यज्ञोडनन्तदक्षिण: । जब लुटेरे ब्राह्मणके धनका अपहरण करते हों, उस समय वीर पुरुष उनके साथ किये जानेवाले युद्धमें अपने प्रिय शरीरके त्यागके लिये जो उद्यम करता है अथवा जो देहरूपी यूपका उत्सर्ग करके प्रहार ही कर बैठता है, उसका वह युद्ध ही अनन्त दक्षिणाओंसे युक्त यज्ञ कहलाता है
ātmānaṃ yūpam utsṛjya sa yajño 'nantadakṣiṇaḥ |
കള്ളന്മാർ ബ്രാഹ്മണന്റെ ധനം അപഹരിക്കുമ്പോൾ, അവരോടു ചെയ്യേണ്ട യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ പ്രിയമായ ശരീരത്തെയെങ്കിലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഉദ്യമിക്കുന്ന വീരൻ—അഥവാ ദേഹരൂപമായ യൂപം തന്നെ സമർപ്പിച്ച് പ്രഹാരം ചെയ്യുന്നവൻ—അവന്റെ ആ യുദ്ധം തന്നെയാണ് അനന്ത ദക്ഷിണകളോടുകൂടിയ യജ്ഞം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
Righteous combat undertaken to protect a brāhmaṇa (and, by extension, the innocent and dharma) is elevated to the status of a sacrifice: offering one’s own body like a yūpa makes the act spiritually meritorious, ‘endowed with endless dakṣiṇās,’ rather than mere aggression.
Ambarīṣa explains that when robbers plunder a brāhmaṇa’s wealth, a heroic defender who enters battle ready to give up his life is effectively performing a yajña; the battlefield becomes the ritual arena and self-sacrifice becomes the offering.