Shloka 29
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
शूरो हि काममन्युभ्यामाविष्टो युध्यते भृशम् । हन्यमानानि गात्राणि परैर्नैवावबुध्यते,शूरवीर क्षत्रिय विजयकी कामना और शत्रुके प्रति रोषसे युक्त हो बड़े वेगसे युद्ध करता है। शत्रुओंद्वारा क्षत-विक्षत किये जानेवाले अपने अंगोंकी उसे सुध-बुध नहीं रहती है
śūro hi kāma-manyubhyām āviṣṭo yudhyate bhṛśam | hanyamānāni gātrāṇi parair naivāvabudhyate ||
ധീരൻ വിജയം നേടാനുള്ള ആഗ്രഹവും ശത്രുവിനോടുള്ള ക്രോധവും കൊണ്ട് ആവിഷ്ടനായി അത്യന്തം ഉഗ്രമായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു. ശത്രുക്കൾ അവന്റെ അവയവങ്ങളെ അടിച്ചു കീറിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ ബോധം പോലും അവനില്ല.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights how desire (kāma) and anger (manyu) can overpower awareness, driving a warrior to extreme action even amid severe injury—an ethical-psychological observation about the forces that propel violence and endurance in war.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he describes the battlefield mindset of a heroic kṣatriya: possessed by the wish to win and by rage toward the enemy, he fights fiercely and scarcely notices his own wounds.