Shloka 23

Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)

Devanagari script

अधर्म: क्षत्रियस्यैष यच्छय्यामरणं भवेत्‌ । विसृजन्‌ श्लेष्ममूत्राणि कृपणं परिदेवयन्‌,खाटपर सोकर मरना क्षत्रियके लिये अधर्म है। जो क्षत्रिय कफ और मल-मूत्र छोड़ता तथा दुखी होकर विलाप करता हुआ बिना घायल हुए शरीरसे मृत्युको प्राप्त हो जाता है, उसके इस कर्मकी प्राचीन धर्मको जानने-वाले विद्वान्‌ पुरुष प्रशंसा नहीं करते हैं

Transliteration

bhīṣma uvāca | adharmaḥ kṣatriyasya eṣa yacchayyāmaraṇaṃ bhavet | visṛjan śleṣmamūtrāṇi kṛpaṇaṃ paridevayan |

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ക്ഷത്രിയന് കിടക്കയിൽ കിടന്ന് മരിക്കുന്നത് അധർമ്മമാണ്; കഫവും മൂത്രവും ഒഴുകി, ദീനമായി വിലപിച്ചുകൊണ്ട് മരിക്കുന്നത് പ്രശംസനീയമല്ല.

Word by Word

अधर्मःunrighteousness, adharma

क्षत्रियस्यof a Kshatriya

एषःthis

यत्that which

शय्या-मरणम्death on a bed (bed-death)

भवेत्would be / should occur

विसृजन्releasing, voiding

श्लेष्म-मूत्राणिphlegm and urine

कृपणम्wretchedly, miserably (as a wretch)

परिदेवयन्lamenting, wailing

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Kshatriya

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes