Shloka 5
Vāmadeva’s Counsel on Rooted Kingship and Non-violent Victory (वामदेवोपदेशः—दृढमूलराजधर्मः)
जिसके सैनिक संतुष्ट, राजाके द्वारा सान्त्वना-प्राप्त और शत्रुओंको धोखा देनेमें चतुर हों, वह भूपाल थोड़ी-सी सेनाके द्वारा भी पृथ्वीपर विजय पा लेता है ।।
paurajānapadā yasya bhūteṣu ca dayālavaḥ | sadhanā dhānyavantaś ca dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ ||
ആരുടെ നഗരവാസികളും ജനപദവാസികളും രാജാവിനോട് അനുരക്തരായിരിക്കയും, രാജാവ് സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും ദയാലുവായിരിക്കയും, രാജ്യം ധനവും ധാന്യവും കൊണ്ട് സമൃദ്ധമായിരിക്കയും ചെയ്യുന്നുവോ—അവൻ തന്നെയാണ് ദൃഢമൂലനായ പാർഥിവൻ.
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A king’s strength is not only military or punitive power but a stable moral and material foundation: the loyalty of citizens and villagers, compassion toward all beings, and a well-provisioned, grain-rich realm. These make the ruler ‘firm-rooted’ and enduring.
In Śānti Parva’s discourse on kingship (rājadharma), the sage Vāmadeva describes the marks of a successful ruler. This verse highlights internal stability—public support, humane governance, and economic sufficiency—as the basis of durable sovereignty.